دیروز کسی از ناامیدی و مرگ و خاموشی حرف نمی زد، همه از تولدی دوباره و رویش و زندگی سخن می گفتند، چون تحریریه مجله زنان همراه با سکاندارش، شهلا شرکت، همچنان با امید به زندگی دوباره دست از فعالیت برنداشته اند. دیروز اعضای تحریریه مجله زنان با نشان سبز رویش بر سینه و روسری های سپید بر سر، از پاکی و آرامش سخن گفتند تا همه علاقه مندان هم بدانند که در سابقه فعالیت 16 ساله، به جز بیان حقیقت در چارچوب قوانین قصد دیگری نداشتند.
تحریریه مجله 16 ساله زنان به همراه تعداد زیادی از علاقمندانشان ظهر روز گذشته در سالن اجتماعات انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران جمع شدند تا همانطور که از «امید» و «زندگی» حرف می زنند، اعتراض خود را به نحوه برخورد با مجله قدیمی «زنان» هم اعلام کنند. اعتراضی که به گفته آنها دیروز نقطه آغازش گذاشته شد.
هیات نظارت بهانه آورده است
ابتدا کامبیز نوروزی، رییس کمیته حقوقی انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران، با اشاره به اینکه همچنان آن چرا که امروز مورد نقد قرار می گیرد، خبر کوتاه یکی از خبرگزاری ها (فارس) است، گفت: « با توجه به اینکه خبر هیچ وقت به طور رسمی تکذیب نشد، بنابراین اصل بر تایید خبر است، اما جالب اینجااست که تاکنون مرجع مورد نظر ضرورت ندیده که رای خود را به مدیرمسوول ابلاغ کند و فقط خبرسازی می کند». او با این مقدمه هرآنچه را که در خبر اولیه این خبرگزاری آمده بود براساس قانون نقد کرد و سپس به اطلاعیه ای که دو روز بعد از آن جلسه (روزچهارشنبه) در بعضی نشریات (روزنامه ایران) منتشر شد، اشاره ای کرد:«در اطلاعیه اخیری که به نقل از دبیرخانه هیات نظارت منتشر شد، موارد استنادی تغییر کرد و تنها به ماده 11 قانون مطبوعات (مربوط به صلاحیت مدیرمسوول) اشاره شده است. جای تعجب دارد که چرا موارد استنادی تغییر کرد، بعد هم کدام شرط مدیرمسوولی از خانم شرکت از بین رفته که اعضا این تصمیم را گرفتند؟ شاید خانم شرکت سنشان کم شده است»!
با این حال نقد قانونی او، شرایط را فراهم آورد تا پس از آن این اتفاق از نگاه های دیگری مورد نقد قرار گیرد. رییس انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران، با تاکیدی دیگر بر گفته نوروزی گفت: «بحث این است که مدیران امروز نظام بر مسائل زنان حساسیت ویژهای دارند. حساسیتی که به دنبال هر بهانه ای برای بستن راه بر زنان می گردند».
رجبعلی مزروعی، به سابقه فعالیت خود در هیات نظارت بر مطبوعات در دولت و مجلس قبل اشاره کرد و گفت: «این بدعتی نو در فعالیت هیات نظارت است که به سادگی تصمیم به لغو مجوز از یک نشریه می گیرند. در آن زمان همه تلاش برای ماندگاری نشریات صورت می گرفت و امروز برای حذف نشریات».
او سپس با اشاره به همان حساسیت مسوولان نسبت به زنان در مورد دلایل مورد استناد هیات نظارت گفت: «براساس همان حساسیت شکل گرفته بر مسائل زنان، به نظر من هیات نظارت به دلیل نداشتن استدلال و مدارک قوی این بهانه ها و اصول قانونی را برای تصمیم خود اعلام کرده است».
رییس انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران علاوه بر نقدی که بر هیات نظارت داشت، نسبت به حمایت نکردن مدیران مسوول هم از نماینده خود در هیات نظارت اعتراض کرد و گفت:« متاسفانه در شرایطی که دولت و مجلس یکدست شدند و نمایندگان همسویی را برای نظارت بر مطبوعات تعیین کردند، مدیران مسوول هم با شرکت نکردن در جلسات رای گیری، نماینده خود برای حضور در آن جلسات را از دست دادند و باز هم نماینده ای هم سوی آن تفکر وارد هیات نظارت شد».
همانطور که نوروزی به نحوه ارائه دلایل هیات نظارت اعتراض داشت، فریده غیرت، وکیل مدیرمسوول این نشریه هم به این موضوع اعتراض کرد:« تا وقتی که نامه رسمی هیات نظارت بر مطبوعات به موکل من ابلاغ نشود، اصلا نباید و نمیتوان موضوع را از مجراهای حقوقی دنبال کرد. او هم نسبت به صلاحیت نداشتن هیات نظارت برای لغو مجوز نشریه انتقاد کرد و گفت:«براساس قانون این هیات تنها در صورت تخلف نشریهای میتواند درخواست توقیف موقت را، آن هم فقط برای 2 ماه، ارائه دهد؛ نه آنکه خود تصمیم به لغو مجوز بگیرد».
برای زنده مانده «زنان» تلاش می کنیم
مسائل حقوقی و نگرانی از رعایت نکردن آن موضوع جدیدی نبود، چون شیرین عبادی حقوقدان و برنده صلح نوبل هم گوشه ای به آن زد و سپس در مورد اثرگذاری مجله زنان و تغییرات اساسی نگاه به مسائل اجتماعی و حقوقی زنان صحبت کرد و گفت: «وقتي 16 سال پيش خانمي به نام «شهلا شركت» با من تماس گرفت و از راهاندازي مجله اي براي زنان سخن گفت، با كاكتوسي در دست به ديدنش رفتم و به او گفتم، مجله زنان بايد «كاكتوس» باشد».
شيرين عبادي در آن روز از كاكتوس «بودن» حرف زده بود و امروز با تاكيد، آن را به حق كاكتوس دانست: «نگاه من آن روز اين بود كه مجله زنان همانند جنس خود (زنان) بايد گل باشد اما گلي خاردار. زيبا و جذاب در كنار استواري و قوت همانند گل كاكتوس».
برنده صلح نوبل كه پيش از اين فعاليت هاي مداومي را براي تغيير قوانين در حمايت از حقوق كودكان انجام داده بود، به مجموعه گزارشهايي كه در مجله زنان منتشر شد و سپس در تغيير قوانين اثرگذار بود اشاره كرد و گفت:«بايد يادمان باشد كه حقوق زنان و دموكراسي دو كفه ترازو هستند كه اگر بايد بر دموكراسي تاكيد شود، قطعاً حقوق نيمي از شهروندان هم بايد رعايت شود، که امروز به سادگی با تصمیم چند مرد زیر پا گذاشته شده است».
ارتباط حقوقدانها و فعالان حقوق زنان با این مجله آنچنان گسترده بود که بیشتر سخنرانان جلسه دیروز از این صنف بودند و درکنار نگاه حقوقی خود به این مسائل، نگرانیهایشان را از این تصمیم اعلام می کردند.
مجله زنان همچنان زنده است
شادي صدر هم ديگر حقوقداني بود كه پس از اين صحبت ها گفت:«با اميدي كه در نگاه و گفته هاي همه اين 8 روز گذشته مدیرمسوول مجله زنان دیده می شد و هيچ كلامي از «مرگ مجله زنان» وجود نداشت، شايد بهتر باشد ما هم به استواري او احترام بگذاريم و از مجله اي زنده و پويا صحبت كنيم؛ نه مجله اي كه مرده».
او به همه ميهمانان جلسه روز گذشته پيشنهاد داد كه براي زنده ماندن مجله زنان تلاش كنند:«همه افراد جامعه و به خصوص دولتمردان بايد بدانند كه زنان براي از دست دادن مجله اي به نام خود سكوت نميكنند و پيگيري ها و اعتراضهاي خود را ادامه ميدهند».
اين حقوقدان كه خود عضوي از تحريریه مجله زنان هم است، اين مجله را هم «نهاد» و هم «نماد» براي زنان دانست و گفت:«مجله زنان تنها فرزندي از آن شهلا شركت نبود؛ بلكه آن مركز نهاد و نمادي براي تلاش همه فعالان حقوق زنان بود و در شكل گيري آن همه نسل هاي مختلف و فعالان جنبش زنان شركت داشتند».
صدر، تعطيلي و يا لغو مجله زنان را راهي براي بسته شدن تقاضاها و فعاليت هاي زنان ندانست:«امروز جنبش زنان به حدی از بلوغ رسيده كه براي زنده ماندن «نهاد» و «نماد»ي از آنِ خود تلاش كند».
برای شماره آینده مجله مطلب بفرستید!
فاطمه صادقي از ديگر فعالان حقوق زنان هم «روایت نسل های گوناگون از مجله زنان» را تشریح کرد و گفت:« زنان بيش از يك نشريه بود، سلول پرجنب و جوش جامعه مدني بود كه همه نسل ها را گرد هم مي آورد».
به گفته او، «آنچه را که زنان می توانست به ارمغان بیاورد همین تمایل به عبور از ایدئولوژی ها و خط کشی ها است و اگر قرار باشد وضعیت زنان این سرزمین دگرگون شود باید آنها را پشت سر گذاشت و همدلانه به ایجاد تغییر اندیشید».
صادقی مجله زنان را تلاشي براي افروختن آتش حيات در زندگي زنان افسرده و غمزده دانست:«يادمان باشد كه حتي اگر آن شعله را خاموش كنند، اميد را از ما نميتوانند گرفت».
اما پیش از آنکه مدیرمسوول این نشریه باردیگر از زندگی با میهمانان صحبت کند، مژده دقیقی و آسیه امینی، دو تن از اعضای تحریریه مجله، هم با بیان گوشه ای از نحوه فعالیت خود در زنان، سکانسی از کل زندگی 16 ساله زنان را به تصویر کشیدند. در این مراسم، آسیه امینی هم شعری را به مناسبت این اتفاق خواند.
الهه کولایی یکی از نمایندگان فراکسیون زنان مجلس ششم، هم در این مراسم با افسوس نسبت به تصمیم مردانه «لغو امتیاز» گفت:«علیرغم رفتار غیرقانونی که علیه این نشریه قدیمی صورت گرفت، اما همه می دانند که این نشریه امتیاز فعالیتش در تاریخ فعالیت های زنان ثبت شد».
به گفته او«زنان در تکثر و آگاهیبخشی زنان قدم اول را برداشت که با یک تصمیم نوشته شده بر کاغذ نمیتوان آن راه را بست».
اما همه اين اميدها و تلاش ها را مي شد در چهره مديرمسوول و صاحب امتياز نشريه ديد. شهلا شركت، آخرين سخنران اين مراسم، كه همچون همه سخنرانان ناراحتي و دلگيري خود را از فراغ و رفتن احمد بورقاني (معاون مطبوعاتي دولت هفتم) بيان كرد، كلام خود را با نگاه او به نشريات ادامه داد: « وقتي در زمان حضور ايشان در وزارت ارشاد كسي براي دريافت مجوز انتشار نشريه مراجعه مي كرد، او با گشاده رويي هميشگي همه تلاش خود را براي صدور مجوز بكار مي برد. زماني كسي از او پرسيد: آخر چرا اين همه مجوز صادر مي كني؟ الآن مثل قارچ نشريه در دكههاي مطبوعاتي سبز مي شود. در همان لحظه آقاي بورقاني لبخندي زد و با خوشحالي گفت: هرچه نشریه بيشتر باشد شرايط براي بهبود جامعه فراهم مي شود».
او با اين مقدمه بار ديگر از اميد سخن گفت:«با اينكه خبري از لغو امتياز نشريه زنان منتشر شده اما همه بدانند كه چراغ نشريه زنان همچنان روشن است». چراغی که همچنان او را به یاد چگونه منتشر کردن شماره آینده مجله می اندازد:«آنچنان به زندگی «زنان» امیدوارم که هر لحظه می خواهم به سخنرانان بگویم: لطفاً این متن را برای چاپ در شماره آینده به مجله بفرستید».
گزارش کانون زنان ایرانی از این نشست: کاکتوس زنان
گزارش دویچه وله: اعتراض به توقیف ماهنامهی زنان
گزارش تصویری از این مراسم
فتوبلاگ: یادبودی برای شانزده سال فعالیت ماهنامه زنان
وكيل مجله زنان: لغو امتياز نشريه هنوز به مجله ابلاغ نشده است